over bram stoof

17 juli 2021


Micha Wertheim


Broeker Kerk, Broek in Waterland





zie op deze pagina:

Welkom bij deze tentoonstelling met stillevens, landschappen en interieurs van Bram Stoof. Ik ga het niet hebben over interieurs, landschappen en stillevens, want die kunt u zo zelf bekijken, u kunt ze zelfs kopen.
Nee, ik ga het hebben over modeltekenen. Niet omdat ik daar zo veel van af weet, maar omdat ik daar niet zo veel van weet.
Omdat ik er niet zo veel van af weet ben ik op tekenles gegaan bij Bram. De afgelopen vier jaar heb ik iedere vrijdagochtend modeltekenen. Bram is één van onze docenten.
Onze zeg ik, want ons groepje bestaat uit een stuk of tien cursisten waarvan er hier vandaag ook een paar aanwezig zijn.


Modeltekenen is voor iedere figuratieve kunstenaar de belangrijkste oefening die er is. Dat weet ik omdat Bram ons dat bij herhaling vertelt.


Zo’n les gaat als volgt. Wij, de leerlingen, staan in een halve cirkel achter een ezel met daarop een groot vel papier. Tevergeefs proberen we het model dat voor ons staat na te tekenen, maar dat lukt niet.
Wat wonderlijk is, want we houden allemaal heel erg van tekenen, het model staat op een paar meter van ons vandaan. Het model staat stil, dus dat is ook al geen probleem, en toch lukt het ons maar zelden om een tekening te maken die ook maar een beetje lijkt op wat we zien.
Bram heeft ons geleerd om voor we beginnen eerst heel goed te kijken.
Wat is het standbeen van het model. Hoe leunt het.
Bovendien hebben we allemaal een satéprikker van Bram gekregen om te meten waar we naar kijken. Tevens deelt Bram rode plastic filters uit waar we doorheen kunnen kijken om de vormen en schaduwen beter te kunnen zien.
Dat kan niet mislukken zou je denken.
En toch lukt het ons zelden.


Gelukkig loopt Bram achter ons langs, zoals een schaakgrootmeester tijdens een simultaan langs de speelborden struint, zo wandelt Bram langs onze ezels. Hij kijkt naar onze tekening, dan naar het model en zegt: ‘Let even op die voet, die is volgens mij veel groter.’
En ja hoor, die voet moet veel groter.
Of hij zegt: ‘Dat hoofd is iets kleiner.’ En ja hoor, het hoofd blijkt kleiner en dus zit er niets anders op dan gummen en opnieuw beginnen.


Vaak, als Bram bij mijn tekening staat en wijst op een knie die verkeerd zit, verweer ik mij door tegen te werpen dat het model haar been tijdens het poseren een beetje verschoven heeft, maar dat is volgens Bram nooit een excuus.
‘Dan pas je dat gewoon aan.’ 
En ook daar heeft hij natuurlijk gelijk in.


Dat is waarom modeltekenen volgens Bram zo belangrijk is. Wie een bloem schildert, of een uitzicht, kan altijd een beetje smokkelen door een muurtje wat kleiner te maken, of een extra blaadje te schilderen waar eigenlijk geen blaadje zat. Maar bij een modeltekening kan dat niet. Je kan niet een extra vinger toevoegen om de hand te laten kloppen. Zodra iets niet klopt, zie je dat meteen.


Ook daar heeft Bram natuurlijk gelijk in. Al is het wel wonderlijk dat wij bij onze eigen tekening vaak pas zien dat iets niet klopt, als Bram naast ons staat en met ons meekijkt.
Maar ook daar is een verklaring voor. Want, en dat is waar Bram iedere les bij ons op hamert. De kunst is om te tekenen wat je ziet. Niet wat je denkt dat je ziet.
We denken dat we een neus zien, maar in wezen zie je die nooit. Je ziet een optelsom van lijnen, schaduwen en vlakken die samen een neus vormen.
Wij mensen, zo herhaalt Bram tijdens iedere les weer, zijn erg gehecht aan wat we denken te zien. We hebben wat hij noemt, een emotionele relatie tot wat we zien. Daarom willen we bij een portret ook altijd met de ogen beginnen. Want daar kijken we naar. Die denken we te zien. Maar een gezicht, en een lichaam, bestaan uit veel meer vormen. Abstracte vormen, die we over het hoofd zien omdat we steeds in de val trappen die we voor onszelf hebben gezet. De val te denken dat we weten waar we naar kijken.
Dat weten wat je ziet, is heel handig als je iemand ergens op wil wijzen, maar als je echt moet kijken, gaat het in de weg zitten.


De enige manier om dat wat we zien, gelijkend na te tekenen, is door het in ons hoofd terug te brengen tot een abstractie. Een optelsom van alle vormen en kleuren die we zien, als we even geen betekenis geven, aan wat we denken te zien. Daarmee is het dus de kunst om afstand te nemen van wat je weet. En daarmee van wie je bent.
En dat, is een haast mystieke oefening.


U kent misschien de kleurplaten van Ravensburger waarbij je allemaal vakjes ziet met nummertjes. Ieder nummertje staat voor een kleur. Als je de juiste kleuren op de juiste nummertjes smeert, krijg je een perfect gelijkend schilderij.


Wat we van Bram leren, is om alles wat we denken te herkennen uit te schakelen zodat er alleen abstracte vormen over blijven. Vormen zonder nummertjes, maar die wel als een puzzel op het papier weer in elkaar passen.


‘Tekenen,’ zei Bram tijdens een les een keer, ‘is iets in je zelf bestrijden.’


Tekenen is je eigen vooringenomenheid, je eigen gewenning, je eigen ingesleten patronen bestrijden. Je eigen emotionele relatie tot dat waar je naar kijkt bestrijden.
Bestrijden wat je denkt te zien om te zien wat er echt te zien is.


We denken dat we weten wat we zien, maar zoals wel vaker zit ons denken in de weg tussen ons zelf en wat we waarnemen. Tussen wie we zijn en waar de onderdeel van uitmaken.


Ik vind dat een heel geruststellende gedachte. Dat we onszelf in de weg zitten.
Want ook als we iets niet mooi vinden, of saai, betekent dat vaak dat we gewoon beter moeten kijken. Dat we nog niet goed genoeg gekeken hebben. Dat we ons zelf in de weg staan.


Dat maakt de tekenles van Bram zo verschrikkelijk leuk. Van Bram heb ik niet heel goed leren tekenen, daar is talent voor nodig. Maar wel heb ik heel goed leren erkennen hoe waardevol het is om beter te leren kijken.


Na afloop van een les is het soms net alsof je een pilletje op hebt. Zo helder zijn de kleuren. Zo elegant de vormen.
Ook dat is een metafoor die ik uit Brams mond heb opgetekend.


Maar het is wel waar. Als je goed kijkt, is er opeens veel meer te zien. Er is veel meer te beleven. Zoveel, dat wie goed kan kijken, nooit raakt uitgekeken.


Toen we vorig jaar door corona plotseling allemaal opgesloten zaten in ons eigen huis, gingen onze tekenlessen van Bram niet door.


Net als zijn leerlingen zat ook Bram opgesloten in zijn eigen huis.
Met dat verschil dat het Bram lukte om te ontsnappen. Door zijn penselen te pakken en opnieuw heel goed om zich heen te kijken. Naar de muren van zijn eigen kamer.


Het resultaat van die geslaagde ontsnapping, hangt hier vandaag voor iedereen tentoongesteld.

Micha Wertheim opent expositie van Bram Stoof in de Broeker Kerk
Micha Wertheim opent expositie van Bram Stoof in de Broeker Kerk

Micha Wertheim opent de expositie

van Bram Stoof in de Broeker Kerk,

17 juli  2021

Bram Stoof

tekenend in

zijn atelier

Artist Bram Stoof drawing in his studio. Photography by Bethany de Forest

foto: Bethany de Forest

BIOGRAFIE


Bram Stoof (Enkhuizen 1959) is een hedendaags figuratief schilder. Vooral de aquarel- en olieverftechniek worden door hem beoefend, het bescheiden potlood bedenkt hij eveneens een belangrijke rol toe. De breedte van zijn thematiek strekt zich uit van de menselijke figuur tot aan het stilleven, langs landschap en architectuur. In welke vorm het waarneembare zich ook vertoont, het zien daagt de schilder steeds uit tot een vertolking van het geziene.


De menselijke figuur heeft altijd de warme belangstelling van Bram Stoof weggedragen. Hij schildert portretten in opdracht en het tekenen naar levend model acht hij een essentieel onderdeel van zijn werk. Als docent modeltekenen is Bram Stoof op vaste basis werkzaam bij centra voor kunstzinnige vorming en verzorgt hij bij gelegenheid workshops.


In de laatste jaren is een accent komen te liggen op het stilleven in olieverf als atelieronderwerp. In het gunstige jaargetijde aquarelleert Bram Stoof bij voorkeur in de buitenlucht. Gedurende de eerste lockdown vanwege de pandemie begon de schilder het interieur van zijn woning als onderwerp te gebruiken.


Onmiddellijk opvallend aan de schilderijen is de realistische weergave. Een op de klassieke werkwijze gestoelde techniek is daarbij kenmerkend. Op het terrein van de olieverf is de schilder autodidact, ofschoon hij de kunstacademie bezocht. Het werken naar de waarneming en de verdieping in techniek werd daar echter vooral ontmoedigd. Tot zijn geluk vond hij in zijn leraar modeltekenen een mentor en medestander. Nog altijd denkt Bram Stoof met dankbaarheid terug aan de lessen van Jaap Nieuwenhuis. De ontmoetingen met zijn inmiddels hoogbejaarde vriend blijven voor de oud-leerling onveranderd verfrissend en verrijkend.


Na zijn studie vestigde Bram Stoof zich in Amsterdam, waar hij ook nu nog woont en werkzaam is. Naast zijn werk als portrettist en vrij schilder geeft hij met plezier les in zijn vak.


Bram Stoof is lid van de Hollandse Aquarellistenkring, het Nederlands Portretschap en Kunstkring Katwijk.


Werk is opgenomen in de collecties van Kunstuitleen Museum Kranenburgh, Bergen (NH), het Stadsarchief van de Gemeente Amsterdam, CBK Zuidoost, Amsterdam, het Nederlands Instituut te Ankara (NIHA), bedrijven en particulieren.

VIDEO

Bram Stoof - schilderen naar waarneming
interview, regie en montage door Arnoud Schoor
2013

CONTACT en INFORMATIE

 
 
 
 

PUBLICATIES, PERS en MEDIA

EXPOSITIES

verwacht:


2022 13/05 - 22/05 loods 6 het nederlands portretschap de portretbiënnale 2022 amsterdam


2021     galerie achtendertig schilderijen en aquarellen (met harry de leeuw) rheden

2021     haagse kunstkring ode aan de natuur in den haag - avn jubileumtentoonstelling den haag

2021     broeker kerk schilderijen en aquarellen broek in waterland

2020-21 henriëtte polak museum magie van licht 75 jaar hollandse aquarellisten kring zutphen
2020     kunsttraject opmaat 75 jaar hollandse aquarellisten kring amsterdam
2020     haagse kunstkring aragón (met t. de feyter, j. quispel, k. spinhoven en a. verduijn den boer) den haag
2019     atelier rob en oscar maarleveld modeltekeningen amsterdam
2019     loods 6 het nederlands portretschap de portretbiënnale 2019 (gast) amsterdam
2019     duna atelier katwijk en plein air katwijk
2019     duna atelier spaanse landschappen (met alex verduijn den boer en remco de waard) katwijk
2018     midwest the big draw amsterdam
2018     haagse kunstkring de aquarel in de 21ste eeuw hollandse aquarellisten kring den haag
2018     sbk kranenburgh bergen
2018     duna atelier katwijk en plein air katwijk
2018     haagse kunstkring de som der delen (met a. verduijn den boer, h. penninga, k. spinhoven, t. de feyter,

           m. a. go, r. zijlstra, b. osinga, j. quispel, w. schönfeld en c.van duijn) den haag
2017     wg kunst kerstsale amsterdam
2017     wg kunst waterverf! hollandse aquarellisten kring amsterdam
2016     galerie petit (met harry de leeuw en maarten welbergen) amsterdam
2016     pulchri studio hollandse aquarellisten kring den haag
2015     cbk zuidoost amsterdam
2015     wg kunst vergankelijkheid amsterdam

2015     duna atelier - kunstvereeniging katwijk over de grens (met t. de feyter, j. quispel en a verduijn den boer)

           katwijk
2015     wackers academie reizen op papier (met maarten welbergen) amsterdam
2015     katwijks museum grenzeloos schilderachtig katwijk 100 water katwijk
2015     antiquariaat wout vuijk waarnemers, vertellers, dromers en tovenaars hollandse aquarellisten kring

           amsterdam
2015     wg kunst stadsgezichten cityviews amsterdam
2014     haagse kunstkring 69 jaar hollandse aquarellistenkring den haag
2014     galerie petit fiona zondervan and friends amsterdam
2014     duna atelier katwijk en plein air katwijk
2014     natuurmuseum fryslân het gras is groen,... hollandse aquarellisten kring leeuwarden
2014     galerie petit - kunstrai all about nature amsterdam
2014     kunsthal 45 winwin45 den helder
2014     galerie petit wie verre reizen... amsterdam
2014     koppelaars kunsthuiskamer amsterdam
2013     werkplaats buitenzinnig dode bloemen amsterdam
2012     galerie k 227 amsterdam
2012     museum waterland vlootschouw hollandse aquarellisten kring purmerend
2012     haagse kunstkring daden van licht hollandse aquarellisten kring den haag
2012     niha painters paint capitals: ankara-amsterdam (met theo de feyter, joanna quispel en maarten welbergen)

           ankara, turkije
2012     achter de zuilen - gemeentehuis bloemendaal part van de cirkel hollandse aquarellisten kring bloemendaal
2012     wg kunst paas portret marathon amsterdam
2011     niha valleys, rocks and caves (met theo de feyter, joanna quispel en maarten welbergen) ankara, turkije

2011     galerie ei light! amsterdam
2011     pulchri studio watermerk 65 jaar hollandse aquarellistenkring den haag
2010     galerie windkracht 13 den helder
2010     rosa spierhuis landschap hollandse aquarellistenkring laren
2010     galerie peter altena (met theo de feyter, joanna quispel en maarten welbergen) baarn
2010     cbk amsterdam oost open atelier dagen oost amsterdam
2008     galerie ei crisis amsterdam
2007     galerie models in art delft
2006     café - restaurant museum amsterdam
2005     galerie ei (met svetlana tiourina) amsterdam
2005     open atelierdagen amsterdam-oost amsterdam
2004     portretgalerie het schildershuis amsterdam
2004     doksalon amsterdam
2004     restaurant bruxelles haarlem
2003     open atelierdagen amsterdam-oost amsterdam
2003     doksalon amsterdam
2003     muiderpoort theater amsterdam
2002     galerie hoopman amsterdam
2002     doksalon amsterdam
2001     galerie kostas zissiadis molivos, lesbos, griekenland
2001     open atelierdagen amsterdam-oost amsterdam
2001     stadsdeelkantoor amsterdam oud-west (met remco de waard) amsterdam
2000     open atelierdagen amsterdam-de baarsjes amsterdam
2000     de zaaijer - ‘anton, een streling’ expositie en boekpresentatie amsterdam
1999     wg kunst anton assies herdenkingstoonstelling amsterdam
1998     salle d’eden salon d’automne hirson, frankrijk
1997     heidemij hoofddorp
1996     galerie de olievaar (met walter spronk en remco de waard) uithoorn
1996     café eijlders amsterdam
1995     psychiatrisch ziekenhuis veldwijk (met walter spronk en remco de waard) ermelo
1995     galerie het oude raadhuis (met walter spronk en remco de waard) warmond
1994     galaxy hotel rencontres internationales de l’aquarelle amsterdam
1993     salle d’eden salon d’automne hirson, frankrijk
1993     galerie de porceleinen duif ede
1992     rencontres internationales de l’aquarelle braine le comte en enghien, belgië
1992     salle d’eden salon d’automne hirson, frankrijk
1992     salle d’eden rencontres internationales de l’aquarelle hirson, frankrijk
1992     library and arts hall rencontres internationales de l’aquarelle wrexham, north-wales
1991     chr. college groevenbeek ermelo
1990     regionale bibliotheek (met joyce alma) hoofddorp
1986     boekhandel-galerie de verloren tijd amsterdam